BASIEL DE CRAENE – DE VLAAMSE POËZIEDAGEN 1937-1956

Basiel DE CRAENE, geboren te Waarschoot in 1880, promoveert te Leuven tot Baccalaureus in Kerkelijk Recht en wordt in 1905 priester gewijd. Gedurende meer dan een kwart eeuw is hij onderpastoor in het bisdom Gent, eerst in Aalst-Mijlbeke, dan te Sint-Niklaas-Tereken en vervolgens te Kaprijke.

Te Aalst en te Sint-Niklaas schrijft hij voor plaatselijke weekbladen bijbelverhalen en evangeliebeelden, die hij vrij vlug als toneelspel gaat uitwerken. Actief in de christelijke Arbeidersbeweging, gat hij te Kaprijke met jonge mensen van de parochie een toneelgroep vormen om zijn werk op te voeren. Met deze toneelgroep geeft hij voorstellingen in het hele Vlaamse land.

Reeds heeft hij verscheidene bundels Evangeliebeelden en toneelwerken gepubliceerd wanneer hij in 1931 pastoor benoemd wordt te Bachte-Maria-Leerne. Bachte-Maria-Leerne is een van die rustige Leiedorpen (of juister het zijn twee kerkdorpen, Bachte en Sint-Maria-Leerne, in 1823 samengevoegd) tussen Gent en Deinze die uitgroeiden tot het Mekka van het kunstgebeuren in Vlaanderen. De pastorie, gelegen aan de Lindendreef die leidt naar het kasteel van Ooidonk wordt dan ook vrij vlug een ontmoetingsplaats voor kunstenaars allerhande, schilders en dichters, declamators en toneelspelers.

Beïnvloed door de jongeren die bij hem aanlopen, begint hij zelf gedichten te schrijven. In 1933, hij is drieënvijftig jaar, publiceert hij zijn eerste bundel. En stilaan groeit de idee van een jaarlijkse bijeenkomst voor dichters. Na een paar voorbereidende vergaderingen te Hoboken en te Gent, kan hij zijn droom tot werkelijkheid maken.

Op 2 augustus 1937 komen voor de eerste maal dichters en declamators samen in het park van het kasteel van Ooidonk, bereidwillig door Graaf ’t Kint de Roodenbeke voor deze gelegenheid opengesteld. De Vlaamse Poëziedagen zijn geboren.

Wanneer Basiel DE CRAENE in het najaar van 1938 pastoor benoemd wordt te MERENDREE, neemt hij zijn  Vlaamse Poëziedagen mee. Voor het eerst in 1939, en na de oorlog, van 1945 tot in 1955 is GEROLFSWAL in de pastorietuin jaarlijks de ontmoetingsplaats voor dichters en poëzieliefhebbers uit het hele Nederlandse taalgebied. Met stijgend succes groeien deze poëziedagen uit tot een unieke gebeurtenis in het literaire leven in Vlaanderen. Vanuit de katholieke openheid die hem siert is de pastoor-dichter voor iedereen  de innemende gastheer en luisterende vriend.

Terecht staat op zijn doodsprentje: “Zijn hart en zijn liefde lagen in de uitgestoken handen waarmede hij elkeen ontving.” Zijn bedoeling was dichters uit alle richtingen en stromingen toch eens in het jaar samen te brengen en jonge dichters podium te verschaffen.

Zo ontstaan ook de prijsvragen van de Vlaamse Poëziedagen, waarbij een specifieke prijs voor debutanten waaraan zijn naam verbonden blijft.

Zijn hele werk en leven is een uitdragen geweest van de evangelische boodschap. Hij was de aristrocratische landman én de priester, in bestendige dienstbaarheid voor zijn parochianen. In februari 1956 publiceert hij nog een toneelwerk: “De Snelweg van God”. Hemelvaartsdag van datzelfde jaar betekende de plotse afsluiting van een rijkgevuld priester- en kunstenaarsleven.Het monument te zijner gedachtenis opgericht naast de toegangsweg naar GEROLFSWAL moge een signum zijn om zijn streven ook voor de toekomst veilig te stellen.

(Toespraak naar aanleiding van de onthulling van het bronzen borstbeeld van stichter Basiel DE CRAENE te Merendree op 3 september 1994. Rede gehouden door dichter Johan VAN MECHELEN, Mariakerke-Gent)

DE VLAAMSE POËZIEDAGEN NA 1956 TOT HEDEN

De poëziedagen en de daaraan verbonden poëziewedstrijd leefden nog enigszins gewijzigd op diverse locaties verder tot de v.z.w. BASIEL DE CRAENE in 1984 in het leven werd geroepen onder impuls van o.a. juffrouw Maria BONQUET (secretaresse van de Vlaamse Poëziedagen), pastoor Jozef BOTTERMAN, Frank MEYLAND en Johan VAN MECHELEN.

In 1992 werd dan de “gerestaureerde” poëziedag georganiseerd in het pastoriedomein “GEROLFSWAL” te Merendree,  en vanaf 1993 vertrok men met de tweejaarlijkse “POËZIEDAG MERENDREE” met diverse poëzieprijsvragen (de prijs van Merendree, de Basiel de Craenepoëzieprijs voor debutanten en de Anton Van Wilderodeprijs voor jongeren) in 1995, 1997, 1999, 2001, 2003.

In 2005 was er ook voor het eerst een “religieuze Poëzieprijs Gerolfswal”. Op 1 september 2007 wordt dan de volgende poëziedag georganiseerd.